Wydarzenie z cyklu: Marian Turski. Czasy skrajności i przeobrażeń
W setną rocznicę urodzin wybitnego dziennikarza, popularyzatora historii, człowieka pojednania, Honorowego Obywatela m.st. Warszawy, zapraszamy na cykl debat poświęconych życiu Mariana Turskiego oraz relacjom między doświadczeniem historycznym, pamięcią i odpowiedzialnością – jednostki i zbiorowości.
Organizatorzy: Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie, Tygodnik POLITYKA
www.youtube.com/@Politykaohistorii
www.youtube.com/@Tygodnik_Polityka
Partnerzy: Dom Kultury Śródmieście, Urząd Dzielnicy Warszawa Śródmieście
Temat debaty: Zwykli najeźdźcy? Niemcy w okupowanej Polsce
Data: 16 czerwca 2026 r.
Miejsce: Dom w Alejach (Dom Kultury Śródmieście), Warszawa
Dyskutują: Monika Bednarek, Jan Daniluk, Christhardt Henschel
Moderacja: Adam Krzemiński, POLITYKA
Kiedy myślimy o Niemcach w okupowanej Polsce, stają nam przed oczami brutalne represje i niewyobrażalne zbrodnie. Tematy te zdominowały również badania naukowe nad okupacją. W Niemczech historycy przez dziesięciolecia zajmowali się tzw. „badaniem sprawców”, podczas gdy polscy historycy skupiali się w większym stopniu na ofiarach. W ostatnich latach perspektywa ta uległa poszerzeniu. Rosnące zainteresowanie historią życia codziennego i mikrohistorią doprowadziło do postawienia pytania o rolę napływających do okupowanego kraju Niemców, ich motywacje oraz funkcje, jakie pełnili w aparacie władzy i terroru. Nadal jednak istnieją duże luki w wiedzy o warunkach i stylu ich życia w latach 1939–1945. Niewiele również wiemy o niemieckich obywatelach przedwojennej Polski w tym okresie.
W czasie debaty chcemy skonfrontować „klasyczne” badania nad sprawcami z historią życia codziennego. Jak wyglądała codzienność Niemców miejscowych i napływowych w okupowanej Polsce? Jakie różnice można dostrzec między terytoriami anektowanymi a Generalnym Gubernatorstwem? W jakim stopniu niemieccy cywile byli zaangażowani w zbrodnie na ludności polskiej i żydowskiej? Jak wyglądały warunki życia, aspiracje i obszary działania Niemców? W jakie interakcje wchodzili z lokalną ludnością? Jak rozpisane były role płciowe wśród nowo przybyłych i jak przejawiały się one w codziennym życiu? Czy sposób przedstawiania okupantów i ich biografii w miejscach pamięci, muzeach i na wystawach odpowiada aktualnemu stanowi badań?
