Jan Musekamp: Pruska Kolej Wschodnia. Przekraczanie granic, migracja i nacjonalizmy w Europie w latach 1830–1939
Prusy zaprojektowały Kolej Wschodnią jako połączenie między Berlinem a Królewcem. Wkrótce jednak połączyła ona Europejczyków i przyczyniła się do wymiany w czasach nowoczesnych granic i nacjonalizmów.
Wraz z wytyczeniem granic po wojnach światowych Pruska Kolej Wschodnia popadła w zapomnienie. A przecież przed I wojną światową nie tylko łączyła północno-wschodnią część Prus z Berlinem, ale była również ważną europejską magistralą. Kolej Wschodnia otworzyła nowe światy i możliwości dla bardzo zróżnicowanych grup: inżynierowie wyruszali w podróże edukacyjne, turyści potwierdzali lub obalali swoje wyobrażenia o obcych krajach, a migranci z Europy Wschodniej udawali się koleją do portów amerykańskich. Kolej przyspieszyła rozbiórkę fortyfikacji i powstawanie zupełnie nowych dzielnic. Na peryferyjnych przejściach granicznych powstały powiązane ze sobą obszary przygraniczne jako mikrokosmosy, w których przemyt towarów był na porządku dziennym, ale także buntownicy mogli zaopatrywać się w broń.
Równolegle z globalizacją świata kolej przyczyniła się do powstania etnicznie jednolitych państw o wyraźnych granicach; służyła wojsku do tłumienia buntów, była pomyślana jako narzędzie pruskiej polityki germanizacji, ale sprzyjała też wymianie w ramach polskiego ruchu narodowego ponad granicami podziałów. Jan Musekamp opowiada historię tej linii kolejowej, śledzi losy ludzi, idei i towarów na ich drodze między Wschodem a Zachodem oraz bada nowe, wielowymiarowe formy mobilności.
Jan Musekamp jest historykiem Europy Wschodniej, specjalizującym się w historii mobilności i migracji. Pełni funkcję zastępcy dyrektora Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie. Po studiach z zakresu kulturoznawstwa we Frankfurcie nad Odrą, Toruniu i Brnie uzyskał stopień doktora oraz habilitację na Uniwersytecie Europejskim Viadrina. Jan Musekamp był pracownikiem naukowym na Uniwersytecie Viadrina, stypendystą postdoc na Washington University w St. Louis oraz profesorem wizytującym na University of Texas w Austin i na University of Pittsburgh. Publikacje m.in.: Shifting Lines, Entangled Borderlands: Mobilities and Migration along the Prussian Eastern Railroad (2024); Russian Germans on Four Continents. Histories of a Global Diaspora (współred. 2024); Zwischen Stettin und Szczecin. Metamorphosen einer Stadt von 1945 bis 2005 (2010).
Przekład z języka angielskiego: Anna Labentz
Wydawnictwo Wallstein, seria: Moderne europäische Geschichte; tom 26
