Kiedy myślimy o Niemcach w okupowanej Polsce, stają nam przed oczami brutalne represje i niewyobrażalne zbrodnie. Tematy te zdominowały również badania naukowe nad okupacją. W Niemczech historycy przez dziesięciolecia zajmowali się tzw. „badaniem sprawców”, podczas gdy polscy historycy skupiali się w większym stopniu na ofiarach. W ostatnich latach perspektywa ta uległa poszerzeniu. Rosnące zainteresowanie historią życia codziennego i mikrohistorią doprowadziło do postawienia pytania o rolę napływających do okupowanego kraju Niemców, ich motywacje oraz funkcje, jakie pełnili w aparacie władzy i terroru. Nadal jednak istnieją duże luki w wiedzy o warunkach i stylu ich życia w latach 1939–1945. Niewiele również wiemy o niemieckich obywatelach przedwojennej Polski w tym okresie.

W czasie debaty chcemy skonfrontować „klasyczne” badania nad sprawcami z historią życia codziennego. Jak wyglądała codzienność Niemców miejscowych i napływowych w okupowanej Polsce? Jakie różnice można dostrzec między terytoriami anektowanymi a Generalnym Gubernatorstwem? W jakim stopniu niemieccy cywile byli zaangażowani w zbrodnie na ludności polskiej i żydowskiej? Jak wyglądały warunki życia, aspiracje i obszary działania Niemców? W jakie interakcje wchodzili z lokalną ludnością? Jak rozpisane były role płciowe wśród nowo przybyłych i jak przejawiały się one w codziennym życiu? Czy sposób przedstawiania okupantów i ich biografii w miejscach pamięci, muzeach i na wystawach odpowiada aktualnemu stanowi badań?

Zwykli najeźdźcy? Niemcy w okupowanej Polsce

Dom w Alejach (Dom Kultury Śródmieście), Warszawa

16 czerwca 2026r., godz. 18.00

Dyskutują: Monika Bednarek, Jan Daniluk, Christhardt Henschel

Moderacja: Adam Krzemiński, Polityka