Zapraszamy na wykład otwarty Dipesha Chakrabarty’ego pt.
The Synchronicity of the Non-Synchronous: Global Modernity and the Question of Europe. 

Miejsce: Uniwersytet Waszawski, ul. Dobra 55, sala 1.110 
Data: 1 września, 2026 r. 
Godz.: 17:00 

This lecture will track some of the strategies by which nineteenth-century European distinctions between "advanced" and "backward" nations/peoples were contested by (Europeanised) intellectuals from the colonies or so-called backward regions of Europe. It will discuss how the legacies of these contestations have played out in our time in some key debates on the historical nature of the “global.”
 

Dipesh Chakrabarty jest profesorem historii i języków i cywilizacji Azji Południowej im. Lawrence'a A. Kimptona na Uniwersytecie Chicagowskim, członkiem-założycielem Subaltern Studies Collective oraz redaktorem-założycielem Postcolonial Studies. Chakrabarty przez swoją pracę naukową doprowadził zarówno do „prowincjonalizacji Europy”, jak sprowadził współczesną humanistykę na Ziemię. Poprzez historię społeczną doszedł do historii planetarnej, nie pozwalając historykom widzieć doniosłości swojej pracy jedynie w przeszłości. Jego prace zmieniły sposób, w jaki problematyzujemy naszą teraźniejszość. 

Odwołując się do refleksji filozoficznej i doświadczeń Globalnego Południa, Chakrabarty wskazuje, że teleologiczna i eurocentryczna opowieść o historii postępu i emancypacji nigdy nie była autonomicznym ani uniwersalnym procesem. Proponuje spojrzenie planetarne, uwzględniające oddziaływanie kapitału oraz kolonialnych struktur władzy. W swoich nowszych pracach Chakrabarty podkreśla, że ludzkość w istotny sposób przekształciła warunki funkcjonowania planety, wpływając na nie w długiej perspektywie czasowej. Czerpiąc z ustaleń nauki o systemie Ziemi, autor podważa centralną pozycję ludzkiej sprawczości w historii i zachęca do ponownego namysłu nad polityką, odpowiedzialnością i wolnością z perspektywy wykraczającej poza wyłącznie ludzki punkt widzenia. W tym ujęciu świadomość planetarna odsłania zarówno ograniczenia państwa narodowego, jak i niejednoznaczną rolę globalnej ekonomii. Jego spojrzenie na czas polityczny karze nam w końcu zrozumieć „historię uniwersalną” jako materialny fenomen – autentyczną barierę dla naszej cywilizacji.

Chakrabarty jest laureatem Nagrody Toynbee’ego, posiada doktoraty honoris causa uniwersytetów w Londynie i Antwerpii oraz École Normale Supérieure w Paryżu. Został wybrany członkiem Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk, członkiem honorowym Australijskiej Akademii Humanistyki oraz członkiem korespondentem Brytyjskiej Akademii. Do jego najważniejszych książek należą: Rethinking Working-Class History (Princeton 1989), Provincializing Europe: Postcolonial Thought and Historical Difference (Princeton 2000), The Crises of Civilization: Exploring Global and Planetary Histories (Oxford 2018), The Climate of History in a Planetary Age (Chicago 2021) oraz One Planet, Many Worlds: The Climate Parallax (2023).

Wydarzenie w ramach szoły letniej Asynchronous Hostories