Debata Lelewelowska na temat "Wikingowie w Polsce – osadnicy, łowcy niewolników czy wojownicy?" (26 października 2017 r.)

Zjawisko mobilności nie narodziło się bynajmniej dopiero w epoce nowoczesnej. Dowodzą tego dzieje wikingów, których obszar aktywności rozciągał się od Morza Kaspijskiego na wschodzie po Nową Fundlandię na zachodzie, od Grenlandii na północy po Morze Śródziemne na południu. Jakie jednak funkcje spełniali ci Skandynawowie we wczesnośredniowiecznych społeczeństwach? Czy przybywali do Polski jako handlarze, czy też funkcjonowali również jako łowcy niewolników? Na ile przyczynili się u schyłku X i na początku XI wieku do stabilizacji i konsolidacji panowania Piastów?

Wokół tych i innych zagadnień toczyła się dyskusja podczas sesji panelowej przygotowanej i poprowadzonej przez dr. hab. Dariusza Adamczyka. Rozmaite aspekty nordyckiej obecności w Polsce przedstawili czterej eksperci. W referacie wprowadzającym prof. dr Rudolf Simek z Uniwersytetu w Bonn omówił kilka faz ekspansji wikingów na wschodzie Europy, których zwieńczeniem było w X wieku uformowanie się Rusi Kijowskiej. Prof. dr Władysław Duczko z Akademii Humanistycznej w Pułtusku opisał skandynawskie emporium handlowe Janów Pomorski/Truso oraz kompleks osadniczy Bardy-Świelubie koło Kołobrzegu z IX wieku. Dr hab. Błażej Stanisławski z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu przyjrzał się obecności nordyckiej w Wolinie, datowanej na okres po 970 r. Z kolei prof. dr Andrzej Buko z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie zapoznał publiczność z elitarną nekropolią w Bodzi w środkowym biegu Wisły, założoną prawdopodobnie przez wikingów ze Skandynawii i/albo Rosji u schyłku X wieku.
Następnie uczestnicy panelu dyskutowali o roli handlu niewolnikami, starając się uwypuklić różnice i paralele w stosunku do ekspansji wikingów w Europie Zachodniej. Szczególnie kontrowersyjny okazał się wątek samoświadomości nordyckich elit w Polsce. Najnowsza Debata Lelewelowska zademonstrowała, że dotyczących IX–X wieku dziejów ziem dzisiejszej Polski nie sposób wyjaśnić bez uwzględnienia kontaktów ponadregionalnych i wzajemnych powiązań w skali całego kontynentu.

07
sty
Wykład
Pavel Kladiwa: „Narodowa mobilizacja ludności wiejskiej na ziemiach czeskich, 1867-1914"
Czytaj więcej